मुंबई उच्च न्यायालय भरतीसाठी (शिपाई, हमाल, लिपिक) विशेषतः न्यायालयाच्या प्रशासनावर आणि इतिहासावर आधारित १०० महत्त्वाचे वन-लाइनर प्रश्न खालीलप्रमाणे आहेत.
 |
| Bombay High court Bharti |
मुंबई उच्च न्यायालय: १०० महत्त्वाचे प्रश्न-उत्तर
१. मुंबई उच्च न्यायालयाची स्थापना कधी झाली? - १४ ऑगस्ट १८६२
२. मुंबई उच्च न्यायालयाची स्थापना कोणत्या कायद्यानुसार झाली? - इंडियन हायकोर्ट ॲक्ट १८६१
३. मुंबई उच्च न्यायालयाचे मुख्य खंडपीठ कोठे आहे? - मुंबई
४. मुंबई उच्च न्यायालयाचे एकूण किती खंडपीठे आहेत? - ३ (नागपूर, औरंगाबाद आणि पणजी)
५. मुंबई उच्च न्यायालयाचे कार्यक्षेत्र (Jurisdiction) किती राज्यांमध्ये आहे? - २ राज्ये (महाराष्ट्र व गोवा)
६. मुंबई उच्च न्यायालयाचे कार्यक्षेत्र किती केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये आहे? - १ (दादरा व नगर हवेली आणि दमण व दीव)
७. मुंबई उच्च न्यायालयाचे पहिले मुख्य न्यायाधीश कोण होते? - सर मॅथ्यू रिचर्ड साॅस
८. स्वातंत्र्यानंतरचे पहिले भारतीय मुख्य न्यायाधीश कोण? - न्यायमूर्ती एम. सी. छागला
९. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाची स्थापना कधी झाली? - १९६०
१०. औरंगाबाद खंडपीठाची स्थापना कधी झाली? - १९८१ (कायमस्वरूपी १९८२)
११. पणजी (गोवा) खंडपीठाची स्थापना कधी झाली? - १९८२
१२. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या इमारतीचे बांधकाम कोणत्या वर्षी पूर्ण झाले? - नोव्हेंबर १८७८
१३. इमारतीचे वास्तुविशारद (Architect) कोण होते? - कर्नल जे. ए. फुलटॉन
१४. मुंबई उच्च न्यायालयाची इमारत कोणत्या स्थापत्य शैलीत आहे? - इंग्रजी गॉथिक शैली
१५. मुंबई उच्च न्यायालयाचे ब्रीदवाक्य काय आहे? - यतो धर्मस्ततो जयः
१६. उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांची नियुक्ती कोण करतो? - राष्ट्रपती
१७. उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांच्या निवृत्तीचे वय किती असते? - ६२ वर्षे
१८. उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांना शपथ कोण देतो? - राज्यपाल
१९. मुंबई उच्च न्यायालयातील न्यायाधीशांची मंजूर संख्या किती आहे? - ९४
२०. महाराष्ट्रातील कनिष्ठ न्यायालयांवर नियंत्रण कोणाचे असते? - उच्च न्यायालय
२१. उच्च न्यायालयाचा न्यायाधीश होण्यासाठी किमान किती वर्षे वकिलीचा अनुभव हवा? - १० वर्षे
२२. उच्च न्यायालयाच्या कोणत्या कलमानुसार ‘रिट’ (प्राधिलेख) काढता येतो? - कलम २२६
२३. मुंबई उच्च न्यायालयातील सर्वात दीर्घकाळ राहिलेले मुख्य न्यायाधीश कोण? - न्या .एम. सी. छागला
२४. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या पहिल्या महिला न्यायाधीश कोण होत्या? - सुजाता मनोहर
२५. कोणत्या कलमान्वये उच्च न्यायालय हे ‘अभिलेख न्यायालय’ (Court of Record) असते? - कलम २१५
२६. जिल्हा न्यायालयातील न्यायाधीशांची नियुक्ती कोण करतो? - राज्यपाल (मुख्य न्यायाधीशांच्या सल्ल्याने)
२७. ‘ई-कोर्ट’ सेवा देणारे महाराष्ट्रातील पहिले न्यायालय कोणते? - पुणे जिल्हा न्यायालय
२८. मुंबई उच्च न्यायालयाचे सध्याचे मुख्य न्यायाधीश कोण आहेत? - न्यायमूर्ती श्री चंद्रशेखर
२९. उच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायाधीशांचा राजीनामा कोणाकडे सोपवला जातो? - राष्ट्रपती
३०. संविधानाच्या कोणत्या भागात उच्च न्यायालयाची तरतूद आहे? - भाग ६
३१. भारतातील सर्वात जुने उच्च न्यायालय कोणते? - कलकत्ता उच्च न्यायालय
३२. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या इमारतीवर कोणाचे पुतळे आहेत? - न्याय आणि सत्य (Justice and Truth)
३३. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या अधिकारक्षेत्रात गोव्याचा समावेश कधी झाला? - १९८२
३४. उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांचे वेतन कोणत्या निधीतून दिले जाते? - राज्याचा संचित निधी
३५. उच्च न्यायालयाच्या निवृत्त न्यायाधीशांचे पेन्शन कोणत्या निधीतून दिले जाते? - भारताचा संचित निधी
३६. जिल्हा न्यायाधीशाचे पद संविधानाच्या कोणत्या कलमात आहे? - कलम २३३
३७. मुंबई उच्च न्यायालयातून सर्वोच्च न्यायालयात जाणारे पहिले न्यायाधीश कोण? - प्रल्हाद गजेंद्रगडकर
३८. माहिती अधिकार (RTI) अर्जासाठी उच्च न्यायालयात शुल्क किती आहे? - १० रुपये
३९. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या इमारतीला ‘युनेस्को’ वारसा स्थळात कधी स्थान मिळाले? - २०१८
४०. महाराष्ट्र न्यायिक अकादमी (MJA) कोठे आहे? - उत्तन (भाईंदर)
४१. ‘फास्ट ट्रॅक’ न्यायालये कशासाठी असतात? - गंभीर गुन्ह्यांचा जलद निकाल लावण्यासाठी
४२. उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांना पदावरून कोण हटवू शकते? - संसद (महाभियोग प्रक्रिया)
४३. उच्च न्यायालयाचा कारभार मुख्यत्वे कोणत्या भाषेत चालतो? - इंग्रजी
४४. सरकारी वकिलाची नियुक्ती कोण करते? - राज्य शासन
४५. लोकन्यायालयाचे अध्यक्ष कोण असतात? - निवृत्त किंवा कार्यरत न्यायाधीश
४६. कौटुंबिक न्यायालय (Family Court) कायदा कधीचा आहे? - १९८४
४७. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या कोणत्या खंडपीठाचे कार्यक्षेत्र सर्वात मोठे आहे? - छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद)
४८. उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांची बदली करण्याचा अधिकार कोणाला आहे? - राष्ट्रपती
४९. ‘न्यायालयीन सक्रियता’ हा शब्दप्रयोग कोणत्या देशाकडून घेतला? - अमेरिका
५०. मुंबई उच्च न्यायालयाचे पहिले एडव्होकेट जनरल कोण होते? - सी. सी. सेटलवाड
५१. ‘नालसा’ (NALSA) ची स्थापना कधी झाली? - १९९५
५२. विधी सेवा प्राधिकरण दिन कधी साजरा होतो? - ९ नोव्हेंबर
५३. उच्च न्यायालयात किती प्रकारचे प्राधिलेख काढले जातात? - ५ प्रकारचे
५४. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या आवारात कोणते झाड प्रसिद्ध आहे? - वड आणि पिंपळ (गॉथिक शैलीच्या इमारती जवळ)
५५. मुख्य न्यायाधीशांव्यतिरिक्त इतर न्यायाधीशांची संख्या कोण ठरवते? - राष्ट्रपती
५६. मुंबई उच्च न्यायालयाची १५० वर्षे कधी पूर्ण झाली? - २०१२
५७. उच्च न्यायालयाच्या प्रशासकीय खर्चाची जबाबदारी कोणाची? - राज्य शासन
५८. ‘दीवाणी न्यायालय’ कोणत्या कायद्यानुसार चालते? - दिवाणी प्रक्रिया संहिता १९०८
५९. ‘फौजदारी न्यायालय’ कोणत्या कायद्यानुसार चालते? - फौजदारी प्रक्रिया संहिता १९७३ (आता भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता)
६०. सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश होण्यासाठी उच्च न्यायालयात किती वर्षे वकिली हवी? - **१० वर्षे
६१. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या इमारतीची लांबी किती आहे? - ५६२ फूट
६२. उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांचा पगार सध्या किती आहे? - २,२५,००० रुपये (मुख्य- २,५०,०००)
६३. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या हिरण्यमहोत्सवी वर्षात कोणते पोस्टल स्टॅम्प जारी झाले? - उच्च न्यायालयाच्या इमारतीचे
६४. उच्च न्यायालयाच्या अधिकारक्षेत्राचा विस्तार कोण करू शकते? - संसद
६५. मुंबई उच्च न्यायालयात ‘अटर्नी जनरल’ उपस्थित राहू शकतात का? - हो
६६. राज्याचा सर्वोच्च कायदा अधिकारी कोण असतो? - महाधिवक्ता (Advocate General)
६७. महाधिवक्ता पदाची तरतूद कोणत्या कलमात आहे? - कलम १६५
६८. मुंबई उच्च न्यायालयाचे जुने नाव काय होते? - High Court of Judicature at Bombay
६९. पणजी खंडपीठाचे उद्घाटन कोणाच्या हस्ते झाले? - न्यायमूर्ती वाय. व्ही. चंद्रचूड
७०. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या किती न्यायाधीशांनी भारताचे सरन्यायाधीशपद भूषवले? - ८ पेक्षा जास्त
७१. उच्च न्यायालयातील ‘रजिस्ट्रार जनरल’ कोण असतात? - प्रशासकीय प्रमुख
७२. न्यायालयाच्या नोटीस बोर्डाला काय म्हणतात? - कॉज लिस्ट (Cause List)
७३. सत्र न्यायालय (Sessions Court) कोठे असते? - जिल्हा पातळीवर
७४. जिल्हा स्तरावरील सर्वात मोठे दिवाणी न्यायालय कोणते? - जिल्हा न्यायालय
७५. जिल्हा स्तरावरील सर्वात मोठे फौजदारी न्यायालय कोणते? सत्र न्यायालय
७६. ‘न्यायालयीन पुनर्विलोकन’ अधिकार कोणाला आहे? - उच्च व सर्वोच्च न्यायालय
७७. जनहित याचिका (PIL) कोठे दाखल करता येते? - उच्च व सर्वोच्च न्यायालयात
७८. PIL चे जनक कोणाला म्हणतात? - न्यायमूर्ती पी. एन. भगवती
७९. मुंबई उच्च न्यायालयाचे पहिले बॅरिस्टर कोण होते? - बद्रुद्दीन तय्यबजी
८०. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या लायब्ररीचे नाव काय आहे? - बार लायब्ररी
८१. कोणत्या कलमात दुय्यम न्यायालयांची तरतूद आहे? - कलम २३३ ते २३७
८२. उच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायाधीशाची रजा कोण मंजूर करतो? - राष्ट्रपती
८३. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या कोणत्या खंडपीठाला सर्वाधिक जिल्ह्यांचे कार्यक्षेत्र आहे? - औरंगाबाद खंडपीठ (१२ जिल्हे)
८४. उच्च न्यायालयाच्या अधिकारकक्षेत बदल करण्याचा अधिकार कोणाला आहे? - संसद
८५. मुंबई उच्च न्यायालयात सर्वात जास्त काळ वकील म्हणून काम कोणी केले? - राम जेठमलानी (एक प्रमुख नाव)
८६. मोबाइल कोर्टाची संकल्पना कोणी मांडली? - डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम
८७. महाराष्ट्रातील पहिले ग्राम न्यायालय कोठे सुरू झाले? - राळेगण सिद्धी (अहमदनगर)
८८. फौजदारी प्रकरणात सरकारतर्फे कोण बाजू मांडतो? - सरकारी वकील (Public Prosecutor)
८९. लोकअदालतीचा निर्णय बंधनकारक असतो का? - हो, तो अंतिम असतो
९०. उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश कोणत्या भाषेत शपथ घेतात? - संविधानिक विहित नमुना (मराठी/हिंदी/इंग्रजी)
९१. उच्च न्यायालयाचा अवमान केल्यास शिक्षा देण्याचा अधिकार कोणत्या कलमात आहे? - कलम २१५
९२. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या इमारतीचे क्षेत्र किती आहे? - सुमारे २.५ एकर
९३. उच्च न्यायालयाचा मुख्य न्यायाधीश कोणासमोर शपथ घेतो? - राज्यपाल
९४. ‘न्यायदान’ हे राज्याचे कोणते कार्य आहे? - अनिवार्य कार्य
९५. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या अधिकारक्षेत्रातून ‘गुजरात’ कधी वेगळे झाले? - १९६०
९६. मुंबई उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश अनुपस्थित असल्यास कार्यभार कोण पाहतो? - वरिष्ठतम न्यायाधीश (Acting Chief Justice)
९७. ई-फायलिंग सुविधा मुंबई उच्च न्यायालयात कधी सुरू झाली? - २०२० (प्रभावीपणे)
९८. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या इमारतीचा दगड कोठून आणला होता? - कुर्ला व पोरबंदर
९९. उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांना वर्षातून किती सुट्ट्या असतात? - न्यायालयीन कॅलेंडरनुसार निश्चितपणे
१००. मुंबई उच्च न्यायालय हे ‘सर्वोच्च न्यायालय’ होते का? - नाही, ते प्रांतिक उच्च न्यायालय होते.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: