Here are 20 MCQs on बालहक्क संरक्षण कायदा 2005, with answers and explanations shifted to the end exactly as you requested.
The questions are clean and exam-ready.
MCQs – Balhakk Sanrakshan Kayada 2005
1. बालहक्क संरक्षण कायदा कोणत्या वर्षी लागू झाला?
A) 2003
B) 2004
C) 2005
D) 2006
2. या कायद्यानुसार स्थापन केलेल्या आयोगाचे नाव काय?
A) बाल कल्याण समिती
B) राष्ट्रीय बाल हक्क संरक्षण आयोग
C) महिला आयोग
D) कुटुंब कल्याण आयोग
3. बाल म्हणजे कोणत्या वयापर्यंतचा मुलगा/मुलगी?
A) 12 वर्षे
B) 14 वर्षे
C) 16 वर्षे
D) 18 वर्षांखालील
4. राष्ट्रीय बाल हक्क संरक्षण आयोगाचे अध्यक्ष कोण नियुक्त करतो?
A) मुख्यमंत्री
B) राज्यपाल
C) राष्ट्रपती
D) सर्वोच्च न्यायालय
5. राष्ट्रीय आयोगात एकूण किती सदस्य असतात?
A) 3
B) 5
C) 6
D) 7
6. आयोगात किमान किती महिला सदस्य असणे आवश्यक आहे?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
7. राज्यस्तरावर कोणत्या आयोगाची स्थापना केली जाते?
A) राज्य मुलगी संरक्षण आयोग
B) राज्य बाल हक्क संरक्षण आयोग
C) राज्य महिला आयोग
D) शालेय शिक्षण आयोग
8. आयोग कोणत्या क्षेत्रातील तक्रारी तपासतो?
A) बँका
B) शाळा/शैक्षणिक संस्था
C) हवामान विभाग
D) उद्योग विभाग
9. आयोगाचा मुख्य उद्देश कोणता आहे?
A) मोठ्यांचे हक्क संरक्षण
B) मुलांचे हक्क संरक्षण
C) पालकांचे संरक्षण
D) पर्यावरण संरक्षण
10. आयोगाची कार्यपद्धती कशी आहे?
A) पोलीस चौकशीसारखी
B) न्यायालयासारखी
C) प्रशासनिक
D) खाजगी समितीसारखी
11. बालश्रम प्रकरणे कोणत्या कायद्यानुसार पाहिली जातात?
A) बालहक्क संरक्षण कायदा
B) बालश्रम प्रतिबंध व नियमन कायदा
C) RTE कायदा
D) किशोर न्याय कायदा
12. या कायद्याअंतर्गत कोणत्या वयोगटाचे हक्क संरक्षित केले जातात?
A) 0–10
B) 0–14
C) 0–16
D) 0–18
13. आयोगाचा वार्षिक अहवाल कोणाकडे सादर केला जातो?
A) न्यायालय
B) राज्यसभा
C) संसद
D) कॅबिनेट
14. बालविवाह संबंधित बाबी कोणत्या कायद्यात येतात?
A) बालहक्क संरक्षण कायदा
B) बालविवाह प्रतिबंध कायदा
C) RTE कायदा
D) महिला संरक्षण कायदा
15. मुलांविरुद्ध अत्याचाराची तक्रार कोण करू शकतो?
A) मुल स्वतः
B) पालक
C) कोणताही नागरिक
D) वरील सर्व
16. आयोग कोणत्या हक्काच्या अंमलबजावणीवर विशेष लक्ष ठेवतो?
A) मतदान हक्क
B) शिक्षणाचा हक्क (RTE)
C) पेन्शन हक्क
D) आरोग्य कर्मचाऱ्यांचे हक्क
17. आयोगाला चौकशी करताना कोणता अधिकार दिलेला आहे?
A) अटक करण्याचा
B) समन्स जारी करण्याचा
C) शिक्षा सुनावण्याचा
D) मालमत्ता जप्त करण्याचा
18. आयोग कोणत्या प्रकारच्या गुन्ह्यांचे निरीक्षण करतो?
A) सायबर गुन्हे
B) मुलांवरील अत्याचार
C) आर्थिक गुन्हे
D) भ्रष्टाचार
19. आयोगातील सदस्यांचा कार्यकाळ किती वर्षांचा असतो?
A) 2 वर्षे
B) 3 वर्षे
C) 4 वर्षे
D) 5 वर्षे
20. या कायद्याचा प्रमुख हेतू कोणता आहे?
A) उद्योग संरक्षण
B) मोठ्यांचे कल्याण
C) मुलांसाठी सुरक्षित व सन्मानजनक वातावरण
D) वित्तीय सुधारणा
Answers & Explanations (Combined)
-
C – 2005 → भारतात बालहक्क रक्षणासाठी हा कायदा 2005 मध्ये लागू झाला.
-
B – राष्ट्रीय बाल हक्क संरक्षण आयोग → NCPCR स्थापन करण्याची तरतूद या कायद्यात आहे.
-
D – 18 वर्षांखालील → 18 पेक्षा कमी वयाच्या व्यक्तीला ‘बाल’ मानले जाते.
-
C – राष्ट्रपती → अध्यक्ष व सदस्यांची नियुक्ती राष्ट्रपती करतात.
-
D – 7 → 1 अध्यक्ष + 6 सदस्य असे एकूण सात सदस्य असतात.
-
B – 2 → आयोगात किमान दोन महिला सदस्य असणे अनिवार्य आहे.
-
B – राज्य बाल हक्क संरक्षण आयोग → प्रत्येक राज्यात SCPCR स्थापन करणे बंधनकारक आहे.
-
B – शैक्षणिक संस्था → मुलांच्या शिक्षणाशी निगडित तक्रारी आयोग तपासतो.
-
B – मुलांचे हक्क संरक्षण → हा कायदा मुलांचे संपूर्ण हक्क सुरक्षित करण्यासाठी आहे.
-
B – न्यायालयासारखी → आयोगाला सिव्हिल कोर्टसमान अधिकार दिले आहेत.
-
B – बालश्रम प्रतिबंध व नियमन कायदा → बालश्रमाशी संबंधित स्वतंत्र कायदा आहे.
-
D – 0–18 → सर्व 18 वर्षांखालील मुलांचे संरक्षण.
-
C – संसद → आयोग वार्षिक अहवाल संसदेस सादर करतो.
-
B – बालविवाह प्रतिबंध कायदा → बालविवाहासाठी वेगळा कायदा लागू आहे.
-
D – वरील सर्व → कोणताही नागरिक मुलांवरील अत्याचाराची तक्रार करू शकतो.
-
B – शिक्षणाचा हक्क (RTE) → RTE Act 2009 च्या अंमलबजावणीवर आयोग देखरेख करतो.
-
B – समन्स जारी करण्याचा → आयोगाला चौकशीदरम्यान साक्षीदारांना समन्स देता येते.
-
B – मुलांवरील अत्याचार → शारीरिक, मानसिक, लैंगिक, शैक्षणिक अत्याचारांची तपासणी आयोग करतो.
-
B – 3 वर्षे → अध्यक्ष व सदस्यांचा कार्यकाळ 3 वर्षांचा आहे.
-
C – मुलांसाठी सुरक्षित व सन्मानजनक वातावरण → हा कायदा मुलांचे विकास, सुरक्षा आणि हक्कांची हमी देतो.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत: